Op veel reinigingsmiddelen die in het bedrijf worden gebruikt, staan symbolen voor vuur, uitroeptekens, bijtende werking of gezondheidsrisico’s. De reinigingsmiddelen werken, de medewerkers dragen beschermende uitrusting, alles lijkt onder controle. Toch loont het de moeite om eens nader te kijken: Gemarkeerde reinigingsmiddelen brengen extra kosten met zich mee op het gebied van opslag, instructie en risicobeoordeling; zij vormen een belasting voor de gezondheid, en de verordening inzake gevaarlijke stoffen schrijft sowieso voor dat moet worden nagegaan of er minder gevaarlijke alternatieven beschikbaar zijn. Dit artikel vat samen waar het om gaat en hoe een omschakeling kan slagen.
Wat gevaarlijke stoffen in reinigingsmiddelen inhouden
Of een reinigingsmiddel als gevaarlijk wordt beschouwd, wordt geregeld in de CLP-verordening. Geclassificeerde mengsels zijn voorzien van gevarenpictogrammen, H-zinnen (gevaarsaanwijzingen) en P-zinnen (veiligheidsaanwijzingen). Typische voorbeelden uit de industriële reiniging:
- Aceton, isopropanol, MEK: licht ontvlambaar, irriterend voor de ogen; de dampen kunnen slaperigheid en duizeligheid veroorzaken.
- NMP: wordt aangemerkt als reproductietoxisch en kan dus de vruchtbaarheid of het kind in de baarmoeder schaden.
- Tolueen: wordt ervan verdacht schadelijk te zijn voor het kind in de baarmoeder en kan bij langdurige blootstelling de organen beschadigen.
- Sterke zuren en basen: corrosief voor de huid en de ogen.
Sommige oplosmiddelen hebben een bedwelmend effect. Wie er jarenlang aan wordt blootgesteld, kan schade aan het zenuwstelsel oplopen. Oplosmiddelenencefalopathie, ook wel de ‘schildersziekte’ genoemd, is erkend als beroepsziekte (BK 1317).
De verplichting: substitutiecontrole
Overeenkomstig § 7 van de verordening inzake gevaarlijke stoffen dient de werkgever te onderzoeken of gevaarlijke stoffen kunnen worden vervangen door minder gevaarlijke stoffen. Hoe dit in zijn werk gaat, wordt beschreven in de TRGS 600 „Substitutie“. Indien er een technisch geschikt alternatief bestaat, heeft dit voorrang. Het resultaat wordt vastgelegd in de risicobeoordeling. Voor kankerverwekkende, mutagene en voor de voortplanting giftige stoffen (CMR-stoffen), zoals NMP, gelden bijzonder strenge eisen.
Wat „niet als gevaarlijk aangemerkt“ betekent
Een mengsel dat volgens de CLP-verordening niet onder een gevarenklasse valt, is niet voorzien van gevarenpictogrammen of veiligheidsaanbevelingen. Toch kan er een veiligheidsinformatieblad aanwezig zijn, vaak met de vermelding EUH210 „Veiligheidsinformatieblad op aanvraag verkrijgbaar“. Ook voor niet-ingedeelde reinigingsmiddelen gelden de aanwijzingen inzake gebruik, opslag en verwijdering zoals vermeld in het veiligheidsinformatieblad. Veel reinigingsmiddelen van Eco-Nova zijn niet als gevaarlijk ingedeeld.
Waar de kosten dalen: opslag, beschermingsmiddelen, instructie
Gecertificeerde reinigingsmiddelen brengen een hele reeks verplichtingen met zich mee:
- Opslag: goed geventileerde opslagruimten of kasten voor gevaarlijke stoffen. Overeenkomstig TRGS 510 dient te worden nagegaan welke stoffen samen mogen worden opgeslagen, bijvoorbeeld zuren gescheiden van basen.
- Grotere hoeveelheden: aanvullende eisen op het gebied van brandveiligheid en het opvangen van bluswater, alsmede verplichtingen krachtens de verordening inzake installaties voor de omgang met waterverontreinigende stoffen (AwSV).
- Explosiebeveiliging: bij licht ontvlambare oplosmiddelen zoals aceton of isopropanol.
- Veiligheidsuitrusting en instructie: geschikte handschoenen, veiligheidsbril, indien nodig ademhalingsbescherming, en daarnaast regelmatige instructies.
Indien een geclassificeerd reinigingsmiddel wordt vervangen door een niet-geclassificeerd middel, komen veel van deze maatregelen te vervallen of worden ze eenvoudiger. Hoe groot het effect is, hangt af van uw bedrijf en de hoeveelheden.
VOS: de onderschatte dampen
VOS (vluchtige organische stoffen) zijn vluchtige organische verbindingen die al bij kamertemperatuur verdampen. De EU-richtlijn inzake industriële emissies definieert deze als organische verbindingen met een dampdruk van ten minste 0,01 kPa bij 20 °C. Tijdens het schoonmaken komen ze in de ademlucht terecht. Hoge concentraties kunnen hoofdpijn, duizeligheid en irritatie van de luchtwegen veroorzaken. Bovendien dragen VOC’s bij aan de vorming van ozon op leefniveau.
Voor veel oplosmiddelen gelden grenswaarden op de werkplek volgens TRGS 900. Bedrijven die grotere hoeveelheden oplosmiddelen gebruiken, vallen bovendien onder de 31e BImSchV (verordening inzake oplosmiddelen). Het VOS-gehalte van een reinigingsmiddel vindt u in het veiligheidsinformatieblad, meestal in rubriek 9. Dit is een goede vergelijkingswaarde wanneer u reinigingsmiddelen met elkaar vergelijkt. Plexinova van Eco-Nova bevat volgens het veiligheidsinformatieblad bijvoorbeeld 0 % VOS.
De controle op gevaarlijke stoffen van Eco-Nova
Veel bedrijven weten dat ze iets moeten veranderen, maar het in kaart brengen van de huidige situatie kost veel tijd en moeite, en de overstap naar een nieuw reinigingsmiddel vergt enige moed. Juist daarbij helpen wij u met de gratis Controle op gevaarlijke stoffen:
- Stand van zaken: Wij registreren uw gemerkte reinigingsmiddelen aan de hand van de veiligheidsinformatiebladen.
- Beoordeling: Wij controleren de classificatie, het gebruiksdoel, de verontreiniging en het oppervlak.
- Voorstel: Voor elke toepassing stellen wij een minder gevaarlijk reinigingsmiddel voor, en indien nodig ook een op maat gemaakte samenstelling.
- Test: U kunt het product testen met een gratis monster, of wij geven een demonstratie direct bij uw installatie, in vergelijking met uw huidige reinigingsmiddel.
- Documentatie: U ontvangt de documenten die u nodig hebt voor uw risicobeoordeling en substitutiebeoordeling.
Is deze controle voor u de moeite waard? Ja, indien ten minste één van deze punten van toepassing is:
- Op uw reinigingsmiddelen staan gevarenpictogrammen.
- Voor het schoonmaken hebben uw medewerkers beschermende handschoenen, een veiligheidsbril of ademhalingsbescherming nodig.
- U bewaart reinigingsmiddelen in kasten voor gevaarlijke stoffen of in speciale opslagruimten.
- Bij het reinigen zijn explosiebeveiliging of speciale ventilatie vereist.
- Het schoonmaken duurt lang of moet vaak worden herhaald.
- U heeft last van een vervuiling die tot nu toe door geen enkel reinigingsmiddel naar tevredenheid is verwijderd.
Zo verloopt de overgang succesvol
- Begin met een toepassing: bij voorkeur daar waar het gevaarlijkste reinigingsmiddel wordt gebruikt of waar de grootste inspanning wordt geleverd.
- In uw eigen proces testen: afhankelijk van de aard van de vervuiling, het oppervlak en de afvoer.
- Medewerkers betrekken: Nieuwe reinigingsmiddelen gedragen zich vaak anders; ze werken bijvoorbeeld langzamer, maar wel langer. Wie dat van tevoren weet, kan de overstap gemakkelijker accepteren.
- Eerlijk vergelijken: Soms vereist het minder schadelijke reinigingsmiddel een extra stap. Of dat de moeite waard is, kunt u zelf bepalen aan de hand van de testresultaten.
Veilige arbeidsomstandigheden leveren ook naar buiten toe voordelen op: bij audits, ten opzichte van klanten die veel waarde hechten aan arbeidsveiligheid, en bij het werven van geschoold personeel.
Welk reinigingsmiddel uw aangeduide reinigingsmiddel kan vervangen, kunnen we het beste samen bekijken. Beschrijf uw toepassing aan ons of vraag de gratis controle op gevaarlijke stoffen aan. Onze technische adviseurs komen desgewenst ook bij u langs.