Dla wykonawców nawierzchni asfaltowych wraz z nadejściem nowego roku nastąpi zasadnicza zmiana: od 1 stycznia 2027 r. dopuszczalna wartość narażenia w miejscu pracy (AGW) dla oparów i aerozoli z bitumu będzie obowiązywać również podczas układania nawierzchni walcowanej. W związku z tym na pierwszy plan wysuwają się wszystkie czynniki, które pozwalają zmniejszyć narażenie w miejscu układania – od temperatury układania, przez system odciągania spalin z rozściełacza, aż po środek antyadhezyjny.
Jakie przepisy będą obowiązywać od 2027 roku?
Komisja ds. Substancji Niebezpiecznych ustaliła dopuszczalną wartość narażenia w miejscu pracy wynoszącą 1,5 mg/m³ dla oparów i aerozoli powstających podczas obróbki na gorąco bitumu. Wartość ta została uwzględniona w normie TRGS 900 „Dopuszczalne wartości narażenia w miejscu pracy“ od 2020 roku. W odniesieniu do asfaltu walcowanego obowiązywał okres przejściowy do 31 grudnia 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. również przedsiębiorstwa zajmujące się układaniem asfaltu walcowanego będą musiały przestrzegać tej wartości granicznej.
Chodzi o przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy: decydujące znaczenie mają rozporządzenie w sprawie substancji niebezpiecznych, norma TRGS 900 oraz ocena zagrożeń przeprowadzona we własnym zakładzie.
Jakie działania mogą pomóc?
W swoim rozwiązaniu branżowym dotyczącym asfaltu walcowanego BG BAU opisuje koncepcję środków ochronnych opartą na zasadzie STOP. Obejmuje ona między innymi:
- Asfalt o obniżonej temperaturze: Mieszanka, która jest układana w niższej temperaturze dzięki zastosowaniu specjalnych metod lub dodatków. Wraz ze zmianą przepisów technicznych z 2026 r. wariant o obniżonej temperaturze stał się standardową metodą budowy w budownictwie drogowym i komunikacyjnym.
- System odsysania w rozściełarce: BG BAU wspiera modernizację instalacji odciągowych w przedsiębiorstwach członkowskich do końca 2026 r. w ramach premii z tytułu bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Środek antyadhezyjny: Wybór i ilość środka antyadhezyjnego mają wpływ na wyniki pomiarów.
Jaką rolę odgrywają środki antyadhezyjne?
Według BG BAU środki antyadhezyjne na bazie oleju mineralnego mogą znacznie podwyższyć odczyty dotyczące oparów i aerozoli pochodzących z bitumu. W związku z tym w wytycznych branżowych zaleca się stosowanie wyłącznie środków antyadhezyjnych niezawierających substancji pochodzących z oleju mineralnego ani dodatków zapachowych, używanie ich w jak najmniejszych ilościach oraz – w miarę możliwości – całkowite zrezygnowanie z ich stosowania.
Co mogą Państwo teraz zrobić
- Sprawdzenie stanu zapasów: Proszę zapoznać się z sekcją 3 karty charakterystyki substancji niebezpiecznej dotyczącej stosowanego przez Państwa środka antyadhezyjnego. Czy wymieniono tam olej mineralny lub węglowodory na bazie ropy naftowej?
- Przejście na: Prosimy o przetestowanie środka antyadhezyjnego niezawierającego substancji na bazie oleju mineralnego na Państwa maszynach oraz z wykorzystaniem Państwa mieszanki.
- Należy stosować oszczędnie: Delikatne zraszanie zamiast zalewania. Systemy zraszające z drobnymi dyszami pomagają zmniejszyć zużycie wody.
- Dokumentowanie: Prosimy o aktualizację oceny ryzyka oraz o zapewnienie dostępności kart charakterystyki.
Antistick ECO: środek antyadhezyjny na bazie oleju rzepakowego
Środki antyadhezyjne z serii Antistick ECO są oparte na surowcach pochodzenia roślinnego (ester metylowy oleju rzepakowego). Zgodnie z kartą charakterystyki substancji niebezpiecznej preparaty Antistick ECO 150, ECO 150 LV i ECO 170 nie są klasyfikowane jako niebezpieczne, nie stanowią towaru niebezpiecznego zgodnie z ADR, a ich temperatura zapłonu wynosi powyżej 150 °C (ECO 170: powyżej 170 °C). Dla automatycznych instalacji natryskowych z drobnymi dyszami dostępna jest wersja ECO 150 LV.
Obecnie zlecamy przeprowadzenie badań laboratoryjnych w celu określenia, ile oparów i aerozoli uwalnia środek Antistick ECO w temperaturze od 140 do 170 °C w porównaniu ze środkiem antyadhezyjnym na bazie węglowodorów. Wyniki tych badań opublikujemy wraz z opisem metodyki i warunków pomiarowych.
Ważne: To, czy w danym miejscu montażu zostanie zachowana wartość graniczna, zależy przede wszystkim od temperatury montażu, wentylacji oraz procedur roboczych. Środek antyadhezyjny stanowi jeden z elementów tego procesu.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Stan na październik 2026 r.